Άρθρο 119
Σύνταξη λόγω θανάτου σε προστατευόμενα δικαιοδόχα τέκνα – Τροποποίηση περ. Β’ παρ. 1 και υποπερ. γ) της περ. Α’ της παρ. 4 άρθρου 12 ν. 4387/2016
1. Στο άρθρο 12 του ν. 4387/2016 (Α’ 85), περί σύνταξης λόγω θανάτου, στην περ. Β’ της παρ. 1 επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην υποπερ. α) προστίθενται δεύτερο και τρίτο εδάφια, β) πριν την περ. β) τίθεται διαζευκτικό «ή» και η περ. Β’ διαμορφώνεται ως εξής:
«Β. Τα νόμιμα τέκνα, τα νομιμοποιηθέντα, τα αναγνωρισθέντα, τα υιοθετηθέντα και όσα εξομοιώνονται με αυτά, με την προϋπόθεση ότι:
α) Είναι άγαμα και δεν έχουν συμπληρώσει το εικοστό τέταρτο (24ο) έτος της ηλικίας τους. Η προϋπόθεση αυτή ισχύει και στις περιπτώσεις που ο θάνατος του συνταξιούχου ή του ασφαλισμένου έχει επέλθει πριν την 13η.5.2016. Σε περίπτωση διακοπής της σύνταξης πριν την έναρξη ισχύος του προηγούμενου εδαφίου, απαιτείται υποβολή νέας αίτησης επαναχορήγησης από τον δικαιούχο, και τα οικονομικά αποτελέσματα αρχίζουν από την ημερομηνία της νέας αίτησης, ή
β) κατά τον χρόνο θανάτου του ασφαλισμένου ή συνταξιούχου είναι άγαμα και ανίκανα για κάθε βιοποριστική εργασία, εφόσον η ανικανότητά τους επήλθε πριν από τη συμπλήρωση του εικοστού τετάρτου (24ου) έτους της ηλικίας τους. Στην περίπτωση αυτή η σύνταξη εξακολουθεί να καταβάλλεται και μετά τη συμπλήρωση του εικοστού τέταρτου (24ου) έτους της ηλικίας.»
2. Στο άρθρο 12 του ν. 4387/2016, περί σύνταξης λόγω θανάτου, στην υποπερ. γ) της περ. Α’ της παρ. 4
α) στο τέλος του δεύτερου εδαφίου οι λέξεις «το ποσοστό διπλασιάζεται για κάθε σύνταξη» αντικαθίστανται από τις λέξεις «ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) από κάθε σύνταξη», β) προστίθενται τρίτο, τέταρτο, πέμπτο, έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο εδάφια και η υποπερ. γ) διαμορφώνεται ως εξής:
γ) Για κάθε παιδί ποσοστό είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της σύνταξης. Εάν πρόκειται για παιδί ορφανό και από τους δύο γονείς (αμφοτεροπλεύρως ορφανό), ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) από κάθε σύνταξη. Παιδί ορφανό και από τους δύο (2) γονείς δικαιούται το εκατό τοις εκατό (100%) της σύνταξης του θανόντος, εφόσον σωρευτικά:
(γα) πάσχει από νοητική υστέρηση ή αυτισμό ή από πολλαπλές βαριές αναπηρίες ή από χρόνιες ψυχικές διαταραχές που επιφέρουν μόνιμο ποσοστό αναπηρίας εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω,
(γβ) οι ανωτέρω αναπηρίες έχουν επέλθει πριν τη συμπλήρωση του εικοστού τέταρτου (24ου) έτους της ηλικίας του τέκνου,
(γγ) δεν ασκεί υπακτέα στην ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ απασχόληση, με εξαίρεση εκείνη του άρθρου 23 του ν. 4488/2017 (Α’ 137), περί απασχόλησης λόγω ψυχικών παθήσεων, και
(γδ) δεν λαμβάνει σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος.
Αν το τέκνο με αναπηρία δικαιούται κύρια σύνταξη και από τον έτερο θανόντα γονέα, λαμβάνει το εκατό τοις εκατό (100%) της μεγαλύτερης σε ύψος σύνταξης και το πενήντα τοις εκατό (50%) της δεύτερης σύνταξης.
Αν υφίστανται περισσότερα του ενός τέκνα με τις ανωτέρω αναπηρίες, το ανωτέρω ποσοστό κατανέμεται ισομερώς.
Αν εκτός των αμφοτεροπλεύρως ορφανών τέκνων με αναπηρία συντρέχουν και δικαιοδόχα τέκνα χωρίς τις ανωτέρω αναπηρίες, το πλήρες ποσό της σύνταξης του θανόντος γονέα κατανέμεται ισομερώς και στα αμφοτεροπλεύρως ορφανά τέκνα με αναπηρία χορηγείται προσαύξηση είκοσι τοις εκατό (20%). Αν τα ποσά που προκύπτουν με βάση το προηγούμενο εδάφιο υπερβαίνουν το πλήρες ποσό της σύνταξης του θανόντος, τα ποσοστά των δικαιοδόχων παιδιών χωρίς αναπηρία μειώνονται ισομερώς.
Αν εκτός από τα δικαιοδόχα τέκνα με ή χωρίς αναπηρία, υπάρχει και επιζών σύζυγος ή και διαζευγμένος που δικαιούται σύνταξη, ο επιμερισμός του ποσού της κύριας σύνταξης γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στις περ. Α’, Β’ και Γ’.
Μετά τη διακοπή της σύνταξης των δικαιοδόχων τέκνων χωρίς αναπηρία το ποσοστό που τους αναλογεί προσαυξάνει τη σύνταξη των αμφοτεροπλεύρως ορφανών τέκνων με αναπηρία ισομερώς.
Βάσει της υπ’αριθμ. 21-15/04/2024 εγκυκλίου του e-ΕΦΚΑ παρέχονται οι ακόλουθες οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 119 του Ν. 5078/2023 περί χορήγησης σύνταξης λόγω θανάτου σε προστατευόμενα δικαιοδόχα μέλη:
Με τις κοινοποιούμενες διατάξεις επέρχονται ουσιώδεις μεταβολές αφενός στις προϋποθέσεις χορήγησης λόγω θανάτου στα τέκνα των θανόντων συνταξιούχων ή ασφαλισμένων με ημερομηνία θανάτου προγενέστερη της 13ης.05.2016 και αφετέρου ως προς την ασφαλιστική προστασία των αμφοτεροπλεύρως ορφανών τέκνων με βαριές αναπηρίες.
1.Ειδικότερα, οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης σύνταξης λόγω θανάτου στα δικαιοδόχα τέκνα του άρθρου 12 του ν.4387/2016, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ν.4611/2019, οι οποίες προέβλεπαν ότι σε περίπτωση θανάτου συνταξιούχου ή ασφαλισμένου, που είχε πραγματοποιήσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης για τη συνταξιοδότησή του εξ ιδίου δικαιώματος ή ανικανότητας, η σύνταξή του μεταβιβάζεται στα νόμιμα, νομιμοποιηθέντα, αναγνωρισθέντα, υιοθετηθέντα και όσα εξομοιώνονται με αυτά τέκνα, εφόσον είναι άγαμα και δεν έχουν συμπληρώσει το 24ο έτος της ηλικίας τους, εφαρμόζονται πλέον και για τέκνα που είχαν δικαιωθεί σύνταξης λόγω θανάτου με τις προϊσχύουσες του άρθρου 12 του Ν.4387/2016 διατάξεις .
Δεδομένης της ρητής διατύπωσης της εν λόγω διάταξης, η χορήγηση σύνταξης στα προστατευόμενα υγιή τέκνα δεν μπορεί να παραταθεί πέραν του 24ου έτους της ηλικίας τους και τυχόν προϋφιστάμενες διατάξεις που προέβλεπαν δυνατότητα συνταξιοδότησης μετά τη συμπλήρωση του ηλικιακού αυτού ορίου (πχ. οι καταστατικές διατάξεις του τ. ΟΑΕΕ), παύουν να εφαρμόζονται από την έναρξη ισχύος του άρθρου 119 του Ν 5078/2023, ήτοι από 20.12.2023.
Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην παρ. 4 του άρθρου 155 « Μεταβατικές διατάξεις» του Ν.5078/2023, στο πεδίο εφαρμογής των κοινοποιούμενων διατάξεων εμπίπτουν και οι εκκρεμείς αιτήσεις συνταξιοδότησης. Σε περίπτωση διακοπής της σύνταξης του δικαιοδόχου τέκνου πριν από την έναρξη ισχύος του άρθρου 119 του Ν.5078/2023, απαιτείται η υποβολή νέας αίτησης για την επαναχορήγηση της σύνταξης εφόσον το τέκνο είναι άγαμο και δεν έχει συμπληρώσει το 24ο έτος της ηλικίας του.
Στην περίπτωση αυτή τα οικονομικά αποτελέσματα θα εκκινούν από την ημερομηνία υποβολής της νέας αίτησης και το νωρίτερο από 20.12.2023.
Σε ό,τι αφορά τις αιτήσεις των τέκνων θανόντων ασφαλισμένων ή συνταξιούχων του τ. ΟΑΕΕ των οποίων η συνταξιοδότηση με βάση τις προϊσχύουσες διατάξεις μπορούσε να παραταθεί έως το 26ο έτος της ηλικίας τους, για λόγους χρηστής διοίκησης, εφόσον έχουν υποβληθεί πριν από την 20η .12.2023 θα κριθούν βάσει των προϊσχυουσών καταστατικών διατάξεων.
Για τις προαναφερθείσες περιπτώσεις επαναχορήγησης της διακοπείσας σύνταξης, κατόπιν αιτήσεως του δικαιοδόχου τέκνου θα πρέπει να εκδίδεται απόφαση Διευθυντή.
2. Ως προς τους όρους και τις προϋποθέσεις χορήγησης σύνταξης σε αμφοτεροπλεύρως ορφανά τέκνα με βαριές αναπηρίες, εξακολουθούν να ισχύουν οι οδηγίες των εγκυκλίων 6/2018 και 49/2021 καθώς και του αρ. πρωτ.: Σ50/40/1154367/2018 Γενικού εγγράφου της Υπηρεσίας μας.
3. Τα οικονομικά αποτελέσματα που προκύπτουν από την εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 6 του άρθρου 20 του Ν. 4019/2011 (Εγκύκλιος 5/2012 τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ), με τις οποίες υπήρχε δυνατότητα παράτασης της συνταξιοδότησης λόγω θανάτου μεταξύ του 18ου έτους της ηλικίας των τέκνων και του μήνα έναρξης του ακαδημαϊκού έτους, μέχρι την 19η .12.2023 εξακολουθούν να ισχύουν.